Türkiye'de Görgü Kuralları: Ziyaretçilerin Bilmesi Gerekenler
Kapadokya'ya gitmeden önce Türk görgü kurallarını öğrenin: selamlaşma, cami ziyareti, çay kültürü, sofra adabı ve nerede nasıl giyinilir.
Planlama
Yabancı arkadaşlarınızla ya da misafirlerinizle gezerken işinize yarayacak pratik İngilizce ifadeler. Birkaç kelime bile iletişimi kolaylaştırır.
Kapadokya'yı yabancı arkadaşlarınızla, iş ortaklarınızla ya da turistlerle birlikte gezerken temel İngilizce bilmek iletişimi çok kolaylaştırır. Tur rehberlerinin, otel çalışanlarının ve restoranların çoğu İngilizce konuşur, ama bazı durumlarda yabancı konuklarınıza yardım edebilmek için bu ifadeleri sizin bilmeniz gerekebilir.
Kapadokya'ya çok turist gelse de her yerde İngilizce hizmet verilmez. Küçük kasabalardaki lokantalarda, semt pazarlarında ya da dolmuşlarda yabancı arkadaşlarınıza tercümanlık yapmanız gerekebilir. Bu rehberdeki ifadeler, böyle anlarda kendinizi rahat hissetmenizi sağlar.
Üstelik İngilizce konuşmak yalnızca pratik bir beceri değildir, kendinizi geliştirmenin de bir yoludur. Birkaç temel ifadeyi öğrendiğinizde gündelik hayatın pek çok alanında kendinize daha çok güvendiğinizi göreceksiniz.
İngilizce, Türkçenin aksine yazıldığı gibi okunan bir dil değildir; aynı harf farklı kelimelerde farklı okunabilir. Yine de endişelenmeyin: Aşağıdaki temel kuralları öğrenmeniz, çoğu durumda anlaşılmanıza yeter.
İngilizce telaffuzda en çok dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır: dil ucu dişlerin arasına konarak çıkarılan "th" sesi, Türkçedeki gibi titremeyen, dilin geriye kıvrılmasıyla çıkan "r" sesi ve kelimeden kelimeye farklı hecelere düşen vurgu.
| Ses | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| th (yumuşak) | Dil ucunu üst dişlerin arasına koyup hafifçe üfleyin | Thank you (tenk yu) |
| th (sert) | Dil ucunu üst dişlerin arasına koyun, ses titreşimli çıkar | This (dis) |
| r | Dili geriye kıvırın; Türkçedeki "r" gibi titremesin | Right (rayt) |
| w | Dudakları yuvarlayıp "u" der gibi başlayın | Water (vo-tır) |
| h | Türkçedeki "h" gibi ama biraz daha belirgin | Hello (he-lo) |
| -tion / -sion | "şın" ya da "jın" diye okunur | Station (stey-şın) |
| ea | Çoğunlukla uzun "i" sesi | Please (pliiz) |
İpucu
Kusursuz telaffuz için endişelenmeyin. Yabancı arkadaşlarınız ve İngilizce konuşan turistler, kendi dillerinde iletişim kurma çabanızı her zaman takdir eder. Anlaşamadığınızda telefonunuzdaki çeviri uygulamasını kullanmaktan çekinmeyin.
| İngilizce | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Hello | He-LO | Merhaba (resmî, her yerde kullanılır) |
| Hi | Hay | Selam (samimi) |
| Good morning | Gud MOR-ning | Günaydın |
| Good evening | Gud IV-ning | İyi akşamlar |
| How are you? | Hav ar YU? | Nasılsınız? |
| I am fine, thank you | Ay em FAYN, tenk YU | İyiyim, teşekkürler |
| Please | Pliiz | Lütfen |
| Thank you / Thanks | Tenk YU / Tenks | Teşekkür ederim / Teşekkürler |
| You are welcome | Yu ar VEL-kım | Bir şey değil / Rica ederim |
| Yes | Yes | Evet |
| No | No | Hayır |
| Excuse me / Sorry | Ek-SKYUZ mi / SO-ri | Affedersiniz / Özür dilerim |
| Welcome | VEL-kım | Hoş geldiniz |
| Goodbye | Gud-BAY | Hoşça kalın / Güle güle |
| See you later | Si yu LEY-tır | Görüşmek üzere |
| Nice to meet you | Nays tu miit YU | Tanıştığımıza memnun oldum |
Bilgi
İngilizcede "Hello" her duruma uyan, güvenli bir selamlaşmadır. "Hi" daha samimi ve arkadaşçadır. Resmî ortamlarda ya da tanımadığınız biriyle konuşurken "Hello" deyin. "Good morning" ve "Good evening" gibi günün saatine göre selamlaşmalar her zaman kibar bir izlenim bırakır.
| Sayı | İngilizce | Okunuşu |
|---|---|---|
| 1 | One | Van |
| 2 | Two | Tu |
| 3 | Three | Trii (dil dişlerin arasında) |
| 4 | Four | For |
| 5 | Five | Fayv |
| 6 | Six | Siks |
| 7 | Seven | SE-vın |
| 8 | Eight | Eyt |
| 9 | Nine | Nayn |
| 10 | Ten | Ten |
Uzman İpucu
Sayılar en çok işinize yarayacak kelimelerdir. Yabancı konuklarınız için sipariş verirken ("Two teas, please" = İki çay, lütfen), fiyat sorarken ya da yol tarif ederken sürekli kullanırsınız. 1'den 10'a kadar öğrenmek çoğu durum için yeterlidir; daha büyük sayıları telefonunuza yazıp gösterebilirsiniz.
| İngilizce | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| A table for two, please | E TEY-bıl for tu, pliiz | İki kişilik bir masa, lütfen |
| Can I see the menu? | Ken ay si dı MEN-yu? | Menüyü görebilir miyim? |
| I would like this | Ay vud layk DIS | Bunu istiyorum (göstererek) |
| The bill, please | Dı BIL, pliiz | Hesap, lütfen |
| It is delicious! | It iz di-LI-şıs! | Çok lezzetli! |
| Enjoy your meal | En-COY yor miil | Afiyet olsun |
| Water, please | VO-tır, pliiz | Su, lütfen |
| Two teas, please | Tu tiiz, pliiz | İki çay, lütfen |
| One coffee, please | Van KO-fi, pliiz | Bir kahve, lütfen |
| Is this spicy? | Iz dis SPAY-si? | Bu acılı mı? |
| I have a food allergy | Ay hev e fuud A-lır-ci | Gıda alerjim var |
| I am vegetarian | Ay em ve-ci-TER-i-ın | Vejetaryenim |
| No meat, please | No miit, pliiz | Et olmasın, lütfen |
| Cheers! | Çiirz! | Şerefe! |
İpucu
"Enjoy your meal", İngilizcede "afiyet olsun"un karşılığıdır. Yabancı konuklarınıza yemek servis ederken ya da birlikte sofraya otururken bu ifadeyi kullanmak çok kibar bir jesttir. Konuklarınızın "It is delicious!" dediğini duyarsanız yemeği beğendiklerini anlayabilirsiniz.
| İngilizce | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| How much is this? | Hav MAÇ iz dis? | Bu ne kadar? |
| Too expensive | Tu ek-SPEN-siv | Çok pahalı |
| Is there a discount? | Iz der e DIS-kaunt? | İndirim var mı? |
| Do you have a cheaper one? | Du yu hev e ÇII-pır van? | Daha ucuzu var mı? |
| I will take this | Ay vil teyk DIS | Bunu alacağım |
| I am just looking | Ay em cast LU-king | Sadece bakıyorum |
| Do you accept credit cards? | Du yu ek-SEPT KRE-dit kaardz? | Kredi kartı kabul ediyor musunuz? |
| Cash | Keş | Nakit |
| Can I get a receipt? | Ken ay get e ri-SIIT? | Fiş alabilir miyim? |
Uzman İpucu
Yabancı konuklarınız pazarlık yapmak isterse onlara yardımcı olabilirsiniz; Türk pazarlık kültürünü bilmek burada büyük avantajdır. Arkadaşınıza "They said too expensive — let's walk away" ("Çok pahalı dediler, gidelim") deyip satıcıyla Türkçe pazarlık yapmanız hem eğlenceli hem de etkili olur.
| İngilizce | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Where is ...? | Ver iz ...? | ... nerede? |
| Where is the bus stop? | Ver iz dı BAS stop? | Otobüs durağı nerede? |
| How do I get to Goreme? | Hav du ay get tu Göreme? | Göreme'ye nasıl giderim? |
| How long does it take? | Hav long daz it teyk? | Ne kadar sürüyor? |
| Right / Left / Straight | Rayt / Left / Streyt | Sağ / Sol / Düz ileri |
| Stop here, please | Stop hiir, pliiz | Burada durun, lütfen |
| Airport | ER-port | Havalimanı |
| Bus station | Bas STEY-şın | Otogar |
| Taxi | TEK-si | Taksi |
| Ticket | TI-kit | Bilet |
| Round trip | Raund trip | Gidiş-dönüş |
| İngilizce | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Help! | Help! | İmdat! |
| Call the police! | Kol dı pı-LIIS! | Polisi arayın! |
| Call an ambulance! | Kol en EM-byu-lıns! | Ambulans çağırın! |
| Where is the hospital? | Ver iz dı HOS-pi-tıl? | Hastane nerede? |
| Where is the pharmacy? | Ver iz dı FAR-mı-si? | Eczane nerede? |
| I need a doctor | Ay niid e DOK-tır | Doktora ihtiyacım var |
| I am allergic to ... | Ay em ı-LÖR-cik tu ... | ... alerjim var |
| I am lost | Ay em lost | Kayboldum |
| I do not speak English well | Ay du not spiik ING-liş vel | İngilizcem iyi değil |
| Do you speak Turkish? | Du yu spiik TÖR-kiş? | Türkçe biliyor musunuz? |
Uyarı
Türkiye'de acil durum numarası 112'dir (genel acil yardım). Yabancı konuklarınızın bu numarayı not etmesini sağlayın. Ayrıca yakındaki hastanenin ve eczanenin konumunu konuklarınızın telefonuna kaydetmenizi öneririz.
İngilizcede Türkçedeki gibi kesin bir sen/siz ayrımı yoktur; herkese "you" denir. Yine de ses tonunuz ve seçtiğiniz kelimeler önemlidir. "Could you" ve "Would you" ile başlayan rica cümleleri, "Can you"ya göre daha kibar sayılır. Yabancı konuklarınızla konuşurken bu nüansları bilmek işinize yarar.
İngiliz ve Amerikan kültürlerinde "please" (lütfen) ve "thank you" (teşekkür ederim) Türkçedekinden çok daha sık kullanılır. Neredeyse her ricada "please", her hizmetten sonra "thank you" demek âdettir. Bu ifadeleri bolca kullanmak kibar bir izlenim bırakır.
İngilizce konuşulan kültürlerde "How are you?" (Nasılsınız?) çoğu zaman gerçek bir soru değil, selamlaşmanın bir parçasıdır. Beklenen cevap kısa ve olumludur: "I am fine, thank you" ya da "Good, thanks." Ayrıntılı cevap vermek yerine bu kalıpları kullanın.
Batı kültürlerinde göz teması önemlidir; konuşurken karşınızdakinin gözüne bakmak güven ve samimiyet gösterir. Tokalaşma da kadın ve erkek arasında yaygın bir selamlaşma biçimidir.
Bilgi
Yola çıkmadan önce telefonunuza Google Çeviri'nin çevrimdışı İngilizce paketini indirin. Bu rehberdeki ifadeleri öğrenmek çok daha öğretici olsa da kamerayla çeviri özelliği menüleri, tabelaları ve yön levhalarını okurken hayat kurtarabilir.
Kapadokya'nın turistik bölgelerindeki otellerin, tur acentelerinin ve restoranların çoğu İngilizce hizmet verir. Ancak küçük kasabalarda, semt pazarlarında ve turist rotası dışındaki yerlerde arkadaşlarınıza tercümanlık yapmanız gerekebilir. Bu durumlarda temel İngilizce bilmek çok işinize yarar.
"Hello" (merhaba), "Thank you" (teşekkürler) ve "Please" (lütfen) ile başlayın. Bu üç kelime çoğu karşılaşmada işinizi görür. Ardından gündelik hayatta en pratik ifadeler "The bill, please" (hesap, lütfen) ve "How much is this?" (bu ne kadar?) olur.
İngilizce yazıldığı gibi okunmadığı için telaffuzu Türkçeye göre daha zor tahmin edilir. Ancak bu rehberdeki okunuşları takip ederek temel ifadeleri doğru söyleyebilirsiniz. Kusursuz telaffuz hedeflemenize gerek yok; anlaşılmanız yeterli.
Kesinlikle hayır. İngilizce konuşan insanlar, ana dili İngilizce olmayanların çabasını genellikle takdir eder ve destekler. Aksanınızın olması tamamen normaldir ve iletişime engel değildir. Denemekten çekinmeyin; en kötü ihtimalle birlikte güler, telefondan çeviri yaparsınız.
İkisi de faydalıdır ama farklı işlere yarar. Okumak menüleri, tabelaları ve haritaları anlamanızı sağlar; konuşmak ise gündelik iletişim için önemlidir. Bu rehber iki beceriyi de destekler: Tablolardaki okunuşlar konuşmanıza, İngilizce yazımlar da okumanıza yardımcı olur.
Türkçede olduğu gibi İngilizcede de küfürlü ve kaba ifadeler vardır. Genel olarak "damn" ve "hell" gibi kelimelerden, özellikle de "f" ile başlayan küfürden kaçının. Ayrıca birinin dış görünüşü ya da yaşı hakkında yorum yapmak Batı kültürlerinde çok daha hassas bir konudur; bu tür yorumlardan uzak durmanızı öneririz.
Kapadokya'ya gitmeden önce Türk görgü kurallarını öğrenin: selamlaşma, cami ziyareti, çay kültürü, sofra adabı ve nerede nasıl giyinilir.
Kapadokya'da ne yenir, nasıl iyi yenir: testi kebabı, mantı, gözleme ve diğer yöresel yemekler; mağara restoranı ile lokanta arasında nasıl seçim yapılır, nerede ne sipariş edilir, üzüm çeşidine göre yerel şarap, pazarlar ve yiyecek hediyelikleri.
Kapadokya ve Türkiye'de para işleri: Türk lirası banknotları, ATM ve döviz bozdurma, kartla ödeme, bahşiş, vergisiz alışveriş (KDV iadesi) ve döviz hilelerinden korunma.